Propolis: capsule, zuigtablet, tinctuur of zalf

Pro Natura voert vijf producten op basis van propolis en twee op basis van bijenpollen. Ze bevatten grotendeels dezelfde grondstof en verschillen desondanks op vrijwel elk punt dat er praktisch toe doet: de hoeveelheid, de manier van innemen, de leeftijdsgrens, de suikerinhoud en zelfs de wetgeving waaronder ze vallen. Deze pagina zet die verschillen naast elkaar.

Eén ding staat hier niet in, en dat is met opzet. Voor propolis, bijenpollen, honing en koninginnengelei is in het Europese claimregister geen enkele gezondheidsclaim goedgekeurd. Er wordt op deze pagina dus niets beweerd over wat deze producten in het lichaam zouden doen, ook niet in de vorm van traditioneel gebruik met een gezondheidsdoel. Wat u wel krijgt, is precies wat erin zit en hoe u dat leest.

Wat propolis is

Propolis is een harsachtige stof die honingbijen verzamelen uit knoppen, plantensappen en andere botanische bronnen. In de korf gebruiken bijen het om de binnenzijde te bekleden en kieren en openingen af te dichten. Voor gebruik door de mens wordt het geoogst, gereinigd en verwerkt, en het is die verwerking die de vijf producten uit elkaar doet lopen.

De vergelijking in één tabel

Kijk niet naar het getal per tablet, maar naar de dag

Dit is de belangrijkste leesregel van deze pagina, en het is precies het punt waarop de cijfers op een verpakking misleiden als u ze los bekijkt.

Propolis Anijs bevat per tablet meer propolisextract dan Propolis 100 capsules, 150 tegenover 125 mg. Dat verschil van twintig procent lijkt bescheiden. Maar de gebruiksaanwijzingen verschillen ook: van de capsules neemt u er maximaal twee per dag, van de tabletten maximaal drie. Reken dat door en het beeld verandert.

Wie op de verpakking naar 125 tegenover 150 mg kijkt, ziet een verschil van een vijfde. Wie naar de maximale dagdosering kijkt, ziet een verschil van bijna een factor twee. Dat is geen uitspraak over werking, want daar valt niets over te zeggen, maar het is wel de enige eerlijke manier om twee etiketten naast elkaar te leggen.

Propolis Carob verdient daarbij een aparte opmerking, want dit is het enige product met twee propolisextracten in dezelfde tabel. Naast het extract 4:1 staat een propolisextract van 150 mg waarvan is aangegeven dat het 7,5 mg flavonoïden bevat. Dat zijn twee verschillende manieren om een extract te beschrijven: de een via de extractverhouding, de ander via een gestandaardiseerd bestanddeel. Ze zijn niet bij elkaar op te tellen tot één getal, en dat is de reden dat ze in de tabel apart staan.

De tinctuur volgt een andere rekenwijze, en heeft de meeste alcohol

De propolistinctuur is geen variant van de capsules maar een ander soort product. Op de verpakking staat dat het een fytotherapeutische moedertinctuur is, bereid uit droge propolis in een verhouding van 1:10.

Die 1:10 is niet te vergelijken met de 4:1 op de andere etiketten. Bij een extract van 4:1 gaan vier delen materiaal in één deel extract. Bij een moedertinctuur van 1:10 wordt één deel droge grondstof uitgetrokken in tien delen oplosmiddel. Het eerste getal beschrijft een indikking, het tweede een verdunning. Twee verhoudingen die er op het oog op elkaar lijken, drukken dus tegengestelde dingen uit.

Het tweede verschil is de alcohol. De propolistinctuur is bereid met 90 procent alcohol. Ter vergelijking: de kruidentincturen in het assortiment lopen van 55 procent bij Vochtbalans tot 66 procent bij Echinacea en Ginkgo Biloba. Negentig procent is dus het hoogste alcoholpercentage in het hele assortiment, en het verklaart de twee beperkingen die op deze verpakking staan en op de andere propolisproducten niet: niet geschikt voor kinderen jonger dan 6 jaar, en niet te gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding. De verpakking noemt de alcohol daarbij zelf als reden.

De zalf valt onder andere wetgeving

Propolis Zalf 30 ml is geen voedingssupplement maar een cosmetisch product. Het bevat 20 procent gezuiverde propolis in een basis van witte vaseline en monopropyleenglycol, en is uitsluitend voor uitwendig gebruik op een gereinigde huid.

Dat onderscheid is juridisch en niet cosmetisch van aard. Voedingssupplementen vallen onder de levensmiddelenwetgeving, met Richtlijn 2002/46/EG en het Warenwetbesluit voedingssupplementen als kader. Cosmetische producten vallen onder Verordening (EG) nr. 1223/2009. Dat betekent een andere ingrediëntenaanduiding, andere etiketeisen en een eigen regime voor wat er wel en niet over een product gezegd mag worden.

De zalf draagt als enige van de vijf geen leeftijdsgrens. Wel draagt hij dezelfde allergiewaarschuwing.

Suiker in de zuigtabletten

Propolis Anijs en Propolis Carob dragen beide de vermelding "Bevat suiker", en bij beide staat palmsuiker als eerste ingrediënt in de lijst. Dat volgt rechtstreeks uit de vorm: het zijn zuig- en kauwtabletten, geen tabletten om door te slikken, en een zuigtablet heeft een drager nodig die in de mond oplost.

Wie suiker wil vermijden, komt dus uit bij de capsules of de tinctuur. Dat is een praktische afweging over de vorm, niet over de inhoud.

De twee bijenpollenproducten

Naast de propolisproducten voert Pro Natura twee producten met uitsluitend bijenpollen. Ze hebben dezelfde ingrediëntenlijst, bijenpollen met honingpoeder als bindmiddel, en verschillen alleen in de hoeveelheid per tablet en in het doseringsadvies.

Hier speelt hetzelfde als bij de propolisproducten. Het ene product bevat per tablet drie keer zoveel als het andere, maar in maximale dagdosering is het verschil anderhalf keer. Wie fijner wil doseren of geleidelijk wil opbouwen, heeft aan de tablet van 500 mg vier stappen in plaats van twee.

Beide verpakkingen adviseren met een lage dosering te beginnen. Dat is een instructie van de fabrikant en staat op beide producten.

De waarschuwing die op alle zeven staat

Elk van deze producten draagt een waarschuwing over allergie. De formuleringen verschillen licht, maar de strekking is overal dezelfde: niet gebruiken bij een bekende allergie voor bijenproducten of bijengif, en bij astma vooraf een arts of deskundige raadplegen.

Daarbij staat op de vijf producten die uitsluitend bijenproducten bevatten in het allergenenvak: "Bevat geen wettelijk verplichte allergenen (let op: niet geschikt bij een bekende allergie voor bijenproducten)". Die dubbele formulering is juridisch correct en praktisch belangrijk. Bijenproducten staan niet op de lijst van veertien allergenen uit bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011, dus er bestaat geen verplichting ze als allergeen te vermelden. Dat betekent niet dat er geen allergische reactie mogelijk is, en daarom staat de waarschuwing er los bij.

Bij Propolis Anijs en Propolis Carob geldt de waarschuwing ook voor honingpoeder en bijenpollen, die naast de propolis in beide formules zitten.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. Voor propolis, bijenpollen, honing en koninginnengelei zijn op dit moment geen gezondheidsclaims goedgekeurd door de Europese Unie. Deze pagina beschrijft uitsluitend de samenstelling en het gebruik van de producten.