Waar supplementen van gemaakt zijn: capsule, hulpstoffen en allergenen

Een supplement bestaat uit meer dan het ingrediënt waarvoor u het koopt. Er is een capsule of een tablet omheen, er zitten hulpstoffen in om het product te kunnen persen of vullen, en er kunnen stoffen in zitten die voor een deel van de mensen relevant zijn om te weten. Deze pagina zet op een rij wat er in het assortiment van Pro Natura voorkomt, per product.

Waar een capsule van gemaakt is

In dit assortiment worden twee capsulematerialen gebruikt.

HPMC is hydroxypropylmethylcellulose, een stof die uit plantaardige cellulose wordt gemaakt. Op de etiketten staat het als HPMC (capsule) of, zoals bij Geheugen 50 capsules, voluit als HPMC (vegetarische capsulehuls). HPMC is het meest gebruikte materiaal in dit assortiment. U vindt het in Chelasan 360 capsules, Groenlipmossel Complex 90 capsules, Magnesium Citraat 100 capsules, OPC 60 capsules, Probiotica 60 capsules, Pau d'Arco 100 capsules, Royal jelly 60 capsules, Zink Bisglycinaat Albion 60 capsules, Stress Support 120 capsules, Prostaat Support 60 capsules, Enzymen 180 capsules, Propolis 100 capsules, Geheugen 50 capsules en Rode Gist Rijst & Q10 90 capsules.

Gelatine wordt gewonnen uit dierlijk bindweefsel. Op deze etiketten staat het als gelatine of als rundergelatine. Het komt voor in vijf producten:

Product	Vermelding op het etiket
Omega-3 visolie 120 capsules	rundergelatine
Q10 100 mg 60 capsules	capsulehuls (rundergelatine)
Teunisbloem 90 capsules	softgelcapsule (rundergelatine)
GSM 120 capsules	gelatine (capsule)
Vitamine D3 100 softgels	capsulehuls (gelatine, glycerol, water)

Alle vijf zijn olie- of vethoudende producten. Een softgel is een capsule die van binnenuit door een olie wordt gevuld, en gelatine leent zich goed voor die vorm.

HPMC komt daarnaast voor als coating op tabletten, wat iets anders is dan een capsulehuls. Bij Vitamine B complex Actief 60 tabletten, Ascorbaten Complex 100 tabletten, Calcasin 120 tabletten, Multivitamine 100 tabletten en Cranberry & D-Mannose 90 tabletten staat HPMC (coating) op het etiket. Bij Magnesium Complex 120 tabletten staat het als glansmiddel (HPMC). Het is dan een dunne laag om de tablet heen, niet het omhulsel zelf.

De hulpstoffen die u telkens terugziet

Drie namen komen in vrijwel elke ingrediëntenlijst terug.

Microkristallijne cellulose staat op de etiketten aangeduid als vulstof. Cellulose is de vezelstof waaruit plantencelwanden bestaan. In een capsule of tablet vult het de ruimte op die het werkzame ingrediënt niet inneemt, zodat elke capsule dezelfde hoeveelheid bevat en een tablet zich laat persen. Bij Calcasin 120 tabletten en Prostaat Support 60 capsules staat het bovenaan of hoog in de lijst, bij Zink Bisglycinaat Albion 60 capsules zelfs als eerste ingrediënt. Dat komt doordat de hoeveelheid zink per capsule klein is: 15 mg in een capsule die verder gevuld moet worden.

Magnesiumstearaat en siliciumdioxide staan er als antiklontermiddel. Ze zorgen ervoor dat het poeder niet aan de machines of aan zichzelf blijft plakken tijdens het vullen en persen. Op Calcasin 120 tabletten staat het expliciet als antiklontermiddel (magnesiumstearaat, plantaardig).

Daarnaast komt u bindmiddel (plantaardige olie) tegen bij Ascorbaten Complex en Calcasin, en verdikkingsmiddel (natriumcarboxymethylcellulose) bij Cranberry & D-Mannose.

Wat "allergeen" op een etiket juridisch betekent

Voordat de lijst volgt, is het nuttig te weten waar die vandaan komt, want het woord allergeen heeft op een etiket een engere betekenis dan in het dagelijks spraakgebruik.

Bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011 wijst veertien stoffen en producten aan die verplicht op het etiket moeten worden vermeld wanneer ze in een levensmiddel aanwezig zijn. Het zijn onder meer glutenbevattende granen, schaaldieren, weekdieren, vis, soja, melk, noten, selderij, mosterd, sesamzaad en sulfiet boven een bepaalde drempel. De vermelding moet in de ingrediëntenlijst zelf worden benadrukt, bijvoorbeeld door vetdruk of hoofdletters, en dat is de reden dat u op deze productpagina's aanduidingen als "bevat SOJA" en "HAVER (GLUTEN)" ziet staan.

Die lijst is limitatief. Staat een stof er niet op, dan bestaat er geen verplichting hem als allergeen te melden, ook niet als iemand er overgevoelig voor kan zijn. Daaruit volgt de belangrijkste leesregel van deze pagina: "Bevat geen allergenen" betekent "geen van die veertien", en niets meer. Bij de bijenproducten is dat verschil zichtbaar gemaakt, zoals verderop staat.

Voor de cosmetische producten geldt een andere regeling. Die vallen onder Verordening (EG) nr. 1223/2009, waarin een eigen lijst van te vermelden geurstofallergenen staat en waarin de ingrediënten in de internationale INCI-nomenclatuur worden aangeduid. Dat verklaart waarom het etiket van Medex Deodorant 20 ml er heel anders uitziet dan dat van een capsule.

De allergenen in dit assortiment

De allergenenvermelding staat op elke productpagina onder Allergeneninformatie, letterlijk zoals die op de verpakking staat. Dit is de verdeling over het huidige assortiment.

Allergeen	Producten
Gluten, uit haver	Avenafyt 100 ml, Rustica 50 ml
Sulfiet, uit wijn	Bronto 200 ml, Ferrovino 200 ml
Soja	Q10 100 mg 60 capsules, Geheugen 50 capsules, Medex Deodorant 20 ml
Vis	Omega-3 visolie 120 capsules
Schaaldieren	GSM 120 capsules
Weekdieren	Groenlipmossel Complex 90 capsules
Natuurlijke geurstoffen	Medex Deodorant 20 ml

Medex Deodorant 20 ml staat hier tweemaal, en dat vraagt om een kanttekening. Dit is het enige cosmetische product in deze tabel, en cosmetica volgen een andere etiketregeling. In het allergenenvak van dit product staan de natuurlijke geurstoffen die onder Verordening (EG) nr. 1223/2009 vermeld moeten worden: citral, citronellol, geraniol, limoneen en linalool. De soja staat er niet in dat vak, maar in de samenstelling, als "glycine (uit soja)" met daarachter "Bevat soja". Beide staan dus op de verpakking, alleen op een andere plaats dan bij een voedingssupplement.

Bij de overige producten in het assortiment staat letterlijk "Bevat geen allergenen". Dat geldt onder meer voor Chelasan 360 capsules, Magnesium Citraat 100 capsules, Magnesium Complex 120 tabletten, OPC 60 capsules, Probiotica 60 capsules, Zink Bisglycinaat Albion 60 capsules, Vitamine D3 100 softgels, Multivitamine 100 tabletten, Ascorbaten Complex 100 tabletten, Cranberry & D-Mannose 90 tabletten, Echinacea 100 ml, Ginkgo Biloba 100 ml, Luchtwegen 50 ml, Vochtbalans 50 ml en LIV.52 100 tabletten.

Twee vermeldingen verdienen toelichting. Bij Q10 100 mg 60 capsules is de soja geen toevoeging maar het oplosmiddel: co-enzym Q10 is vetoplosbaar en zit in sojaolie. Bij Geheugen 50 capsules zijn twee ingrediënten uit soja gewonnen, alpha-GPC choline en fosfatidylserine, en beide staan zo op het etiket vermeld.

Bijenproducten en de allergenenvermelding

De bijenproducten vormen een aparte categorie, en de reden daarvoor staat op de etiketten zelf. Bij Propolis 100 capsules, Propolis Anijs 120 tabletten, Propolis Carob 120 tabletten, Bijenpollen 500 mg en Bijenpollen 1500 mg 100 tabletten staat: "Bevat geen wettelijk verplichte allergenen (let op: niet geschikt bij een bekende allergie voor bijenproducten)". Bij Royal jelly 60 capsules en Propolis tinctuur 20 ml staat "Niet geschikt bij een bekende allergie voor bijenproducten".

Die formulering is precies. Bijenproducten staan niet op de Europese lijst van veertien allergenen die verplicht moeten worden vermeld, en daarom is de eerste zin correct. Tegelijk staat op alle bijenproducten een waarschuwing dat een allergische reactie mogelijk is en dat mensen met astma vooraf een arts of deskundige raadplegen. Wie een bekende allergie voor bijenproducten of bijengif heeft, leest dus niet alleen het allergenenvak maar ook de waarschuwing.

Bij Propolis Anijs en Propolis Carob staat daarnaast "Bevat suiker". Beide tabletten zijn op palmsuiker opgebouwd, wat logisch voortvloeit uit de vorm: het zijn zuig- en kauwtabletten.

Glucosamine en groenlipmossel

Twee producten dragen een allergenenvermelding die niet meteen voor de hand ligt.

GSM 120 capsules bevat glucosaminesulfaat 2KCl, en op het etiket staat daarachter "bevat SCHAALDIEREN". Glucosamine wordt gewonnen uit het schild van schaaldieren, en daarom valt het onder de verplichte vermelding, ook al is het eindproduct een gezuiverde stof.

Groenlipmossel Complex 90 capsules bevat groenlipmossel, een schelpdier uit Nieuw-Zeeland, en draagt de vermelding "Bevat weekdieren". Hetzelfde product bevat collageen type II, een dierlijk eiwit.

Wie schaal- of weekdieren mijdt, komt deze twee producten dus tegen op een plek waar hij ze niet verwacht: bij de gewrichtsondersteuning, niet bij de visproducten.

Hoe u dit per product terugvindt

Elke productpagina op pronatura.nl heeft dezelfde indeling. Onder de samenstellingstabel staat de volledige ingrediëntenlijst in wettelijke volgorde, van veel naar weinig. Daaronder staat het vak Allergeneninformatie. Daar weer onder staan de gebruiksaanwijzing, de waarschuwing en het bewaaradvies. De tekst in die vakken is letterlijk overgenomen van de verpakking.

Twijfelt u over een ingrediënt, dan is de ingrediëntenlijst leidend en niet de productomschrijving erboven. In die lijst staat het capsulemateriaal, staan de hulpstoffen en staat de herkomst van ingrediënten die uit een allergeen zijn gewonnen.

Veelgestelde vragen

Is HPMC plantaardig? HPMC wordt gemaakt uit cellulose, het vezelmateriaal van plantencelwanden. Op het etiket van Geheugen 50 capsules staat het als vegetarische capsulehuls.

Waarom bevat een zinkcapsule vooral cellulose? De dagdosering zink is 15 mg. De rest van de capsule moet gevuld worden om een constante inhoud te krijgen, en daarvoor wordt microkristallijne cellulose gebruikt. Dat het als eerste ingrediënt staat, zegt iets over het volume, niet over het doel van het product.

Waarvoor dient magnesiumstearaat? Het staat op de etiketten als antiklontermiddel. Het voorkomt dat het poeder tijdens het vullen en persen samenklontert of blijft plakken.

Betekent "bevat geen allergenen" dat het product voor iedereen geschikt is? Nee. Die vermelding gaat uitsluitend over de veertien allergenen die in de Europese wetgeving zijn aangewezen. Bij bijenproducten staat daarom een aparte waarschuwing, ook als er geen wettelijk verplicht allergeen in zit.

Waarom staat er bij GSM 120 capsules dat het schaaldieren bevat? Het bevat glucosaminesulfaat, dat uit het schild van schaaldieren wordt gewonnen. Die herkomst moet op grond van bijlage II van Verordening (EU) nr. 1169/2011 worden vermeld.

Waarom staan de allergenen in hoofdletters of vetgedrukt in de ingrediëntenlijst? Dat is een wettelijke eis. De vermelding moet visueel worden onderscheiden van de rest van de ingrediëntenlijst, zodat zij niet over het hoofd te zien is.

Bronnen

De samenstellingen, ingrediëntenlijsten en allergenenvermeldingen in dit artikel komen letterlijk van de productpagina's op pronatura.nl. De bronnen hieronder onderbouwen het wettelijke kader waarbinnen die vermeldingen tot stand komen. Zij onderbouwen geen uitspraak over een effect op het lichaam, want die staat niet in dit artikel.

• Verordening (EU) nr. 1169/2011 betreffende de verstrekking van voedselinformatie aan consumenten, in het bijzonder bijlage II met de veertien te vermelden allergenen. eur-lex.europa.eu
• Verordening (EG) nr. 1223/2009 betreffende cosmetische producten, voor de etikettering van de uitwendige producten in dit assortiment. eur-lex.europa.eu
• Richtlijn 2002/46/EG betreffende voedingssupplementen en het Nederlandse Warenwetbesluit voedingssupplementen, voor de regels over samenstelling en etikettering. eur-lex.europa.eu en wetten.overheid.nl
• Voedingscentrum, Allergenen. voedingscentrum.nl
• Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Voedingssupplementen en kruidensupplementen. nvwa.nl

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. Deze pagina beschrijft de samenstelling van de producten en geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij een bekende allergie altijd een arts.