Zink en magnesium: los of in een formule

Wie in het assortiment naar zink zoekt, vindt zes producten die zink bevatten. Bij magnesium zijn het er zeven. In één daarvan is het mineraal het hoofdingrediënt, in de andere is het onderdeel van een bredere formule, en in één geval is het er zelfs alleen omdat het aan een ander ingrediënt gebonden zit.

Dat maakt de vraag "hoeveel zink zit er in" lastiger te beantwoorden dan hij lijkt. Op deze pagina staat hoe u die samenstellingstabellen naast elkaar legt.

Zink in zes producten

Product	Chemische vorm op het etiket	Per dagdosering	RI	Rol in het product
Prostaat Support 60 capsules	zinkmethionine	20 mg	200%	onderdeel van een kruidenformule
Chelasan 360 capsules	zinkcitraat	18 mg	180%	onderdeel van een brede multiformule
Zink Bisglycinaat Albion 60 capsules	zinkbisglycinaat (Albion)	15 mg	150%	hoofdingrediënt
Multivitamine 100 tabletten	zinkcitraat	10,2 mg	102%	onderdeel van een multivitamine
Ascorbaten Complex 100 tabletten	zinkascorbaat	9,5 mg	94%	drager van vitamine C
GSM 120 capsules	zinkcitraat	4 mg	40%	onderdeel van een gewrichtsformule

Magnesium in zeven producten

Product	Chemische vorm op het etiket	Per dagdosering	RI	Rol in het product
Calcasin 120 tabletten	niet gespecificeerd in de tabel	300 mg	78%	naast calcium
Magnesium Citraat 100 capsules	magnesiumcitraat	200 mg	54%	hoofdingrediënt
Magnesium Complex 120 tabletten	bisglycinaat, citraat, malaat en tauraat samen	200 mg	53,4%	hoofdingrediënt
Stress Support 120 capsules	magnesiumcitraat	120 mg	32%	onderdeel van een kruidenformule
Chelasan 360 capsules	magnesiumbisglycinaat	108 mg	24%	onderdeel van een brede multiformule
Ascorbaten Complex 100 tabletten	magnesiumascorbaat	42 mg	11%	drager van vitamine C
Multivitamine 100 tabletten	magnesiumbisglycinaat	4,5 mg	1%	onderdeel van een multivitamine

De drie manieren waarop een mineraal in een product zit

Uit die twee tabellen komen drie verschillende situaties naar voren, en ze lezen elk anders.

Als hoofdingrediënt. Zink Bisglycinaat Albion, Magnesium Citraat en Magnesium Complex zijn naar het mineraal genoemd en bevatten verder weinig anders dan hulpstoffen. Bij Zink Bisglycinaat Albion staat de vulstof microkristallijne cellulose zelfs als eerste in de ingrediëntenlijst, en dat is logisch: 15 mg zink vult geen capsule.

Als onderdeel van een formule. Bij Stress Support, Prostaat Support, GSM, Chelasan en Multivitamine is het mineraal een van de bestanddelen naast vele andere. De hoeveelheden lopen dan ook ver uiteen: GSM staat op 4 mg zink en Prostaat Support op 20 mg, een factor vijf verschil tussen twee producten die geen van beide naar het mineraal zijn genoemd.

Als drager. Dit is de situatie die het vaakst verkeerd wordt gelezen. Ascorbaten Complex 100 tabletten bevat 9,5 mg zink en 42 mg magnesium, maar die zijn er niet bijgedaan omdat het product zink of magnesium wil leveren. De vitamine C in dit product zit in de vorm van calciumascorbaat, magnesiumascorbaat en zinkascorbaat. Het mineraal is de partner waaraan de ascorbinezuurmolecuul gebonden is, en de hoeveelheid volgt uit die chemie. Hetzelfde geldt voor de 50 mg calcium in dezelfde tabel, die op 6 procent RI staat terwijl de vitamine C op 1250 procent staat.

Aan de samenstellingstabel is dat niet te zien. Aan de ingrediëntenlijst wel: daar staan magnesiumascorbaat en calciumascorbaat bovenaan, en zinkascorbaat verderop.

De chemische vorm: wat er staat en wat u ervan mag zeggen

Achter elk mineraal staat een vorm tussen haakjes: citraat, bisglycinaat, ascorbaat, methionine, malaat, tauraat. Dat is de zoutvorm of de verbinding waarin het mineraal is verwerkt.

Magnesium Complex 120 tabletten is het duidelijkste voorbeeld, want daar staan vier vormen onder elkaar in één tabel:

Bestanddeel	Elementair magnesium	RI
Magnesiumbisglycinaat	160 mg	42,7%
Magnesiumcitraat	22,5 mg	6%
Magnesiummalaat	11,5 mg	3,1%
Magnesiumtauraat	6 mg	1,6%
Totaal elementair magnesium	200 mg	53,4%

Let op het woord "elementair". Een tablet magnesiumbisglycinaat weegt aanzienlijk meer dan de 160 mg magnesium die eruit wordt geteld, want het grootste deel van het molecuul is de glycinecomponent. De tabel telt alleen het magnesium zelf. Dat is precies zoals het hoort, en het is de reden dat dit product met 200 mg magnesium op dezelfde hoeveelheid uitkomt als Magnesium Citraat 100 capsules, dat één vorm gebruikt.

Hier stopt wat er te zeggen valt. Over de vraag of de ene chemische vorm beter wordt opgenomen dan de andere, doet Pro Natura geen uitspraak. Het Europese claimregister kent geen enkele goedgekeurde claim die aan een specifieke zoutvorm een eigenschap toeschrijft, en zonder zo'n claim is die bewering niet toegestaan. Wat u op een etiket ziet, is welke vorm is gebruikt en hoeveel elementair mineraal dat oplevert. Dat is een feit en het is navolgbaar.

Wat er wel over zink en magnesium gezegd mag worden

Zink en magnesium behoren tot de voedingsstoffen waarvoor het register wel goedgekeurde claims bevat. Die claims zijn exact geformuleerd en er hoort een gebruiksvoorwaarde bij: het product moet ten minste een bron van het mineraal zijn, wat volgens de bijlage bij Verordening (EG) nr. 1924/2006 neerkomt op minimaal 15 procent van de referentie-inname per dagdosering.

Voor zink, letterlijk uit Verordening (EU) nr. 432/2012, onder meer:

• Zink draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem
• Zink draagt bij tot de instandhouding van normale botten
• Zink draagt bij tot de instandhouding van normaal haar
• Zink draagt bij tot de instandhouding van normale nagels
• Zink draagt bij tot de instandhouding van een normale huid
• Zink draagt bij tot de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress
• Zink speelt een rol in het celdelingsproces

Voor magnesium, eveneens letterlijk, onder meer:

• Magnesium draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid
• Magnesium draagt bij tot een normaal energieleverend metabolisme
• Magnesium draagt bij tot de normale werking van het zenuwstelsel
• Magnesium draagt bij tot een normale werking van de spieren
• Magnesium draagt bij tot een normale psychologische functie
• Magnesium draagt bij tot de instandhouding van normale botten

Toegepast op de tabellen hierboven betekent de voorwaarde het volgende. Alle zes zinkproducten zitten op 40 procent RI of hoger en voldoen dus. Bij magnesium voldoen Calcasin, Magnesium Citraat, Magnesium Complex, Stress Support en Chelasan. Ascorbaten Complex zit met 11 procent onder de drempel en Multivitamine met 1 procent ver daaronder. Bij die twee producten mag dus geen magnesiumclaim worden gebruikt, ook al staat het mineraal wel in de tabel.

Dat is geen technisch detail. Het is precies de reden dat u een claim nooit mag overnemen van het ene product naar het andere op grond van het feit dat er hetzelfde ingrediënt in zit.

Wat de RI wel en niet zegt

De percentages in de tabellen zijn berekend op de referentie-innames uit bijlage XIII van Verordening (EU) nr. 1169/2011. Dat is één Europese etiketwaarde per voedingsstof, zonder onderscheid naar leeftijd of geslacht.

Wat een mens daadwerkelijk nodig heeft, stelt in Nederland de Gezondheidsraad vast in de adviesreeks Voedingsnormen voor vitamines en mineralen, die zich grotendeels baseert op de referentiewaarden van de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Die normen verschillen wel per leeftijdsgroep en per geslacht. De Gezondheidsraad stelt daarnaast voor een aantal vitamines en mineralen een aanvaardbare bovengrens vast.

Een percentage van 200 op een etiket betekent dus niet dat u twee keer zoveel binnenkrijgt als u nodig hebt. Het betekent dat de dagdosering twee keer de Europese etiketwaarde is.

Op één product in dit overzicht staat overigens een eigen doseringswaarschuwing die het noemen waard is. Op Magnesium Complex 120 tabletten staat: een hogere dosering dan 250 mg kan bij sommige personen een laxerend effect hebben. Dat is een waarschuwing van de fabrikant en staat op de verpakking.

Los of in een formule: een keuzevraag

Deze pagina wijst geen product aan. Wat de tabellen wel zichtbaar maken, zijn de afwegingen.

Een los supplement geeft één hoeveelheid van één mineraal, in een vorm die op het etiket staat, en laat u vrij in wat u er verder naast gebruikt. Een formule neemt die keuze uit handen en levert een vaste verhouding, wat praktisch kan zijn maar ook betekent dat u de hoeveelheid van het ene bestanddeel niet kunt aanpassen zonder de rest mee te bewegen.

Wie twee producten naast elkaar gebruikt, telt de hoeveelheden bij elkaar op. Chelasan 360 capsules levert in de kuurdosering 18 mg zink, en wie daar Zink Bisglycinaat Albion naast neemt, komt op 33 mg uit. Op beide verpakkingen staat dat de aanbevolen dagelijkse dosering niet overschreden mag worden, en dat is de instructie die dan geldt.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde leefstijl. Gezondheidsclaims op deze pagina zijn uitsluitend vermeld indien goedgekeurd door de Europese Unie op grond van Verordening (EG) nr. 1924/2006, en zijn letterlijk overgenomen uit Verordening (EU) nr. 432/2012.